DİN VE İBADET BİR YANA AHLAK VE HAYAT BİR YANA MI?

**Abdullah** · 19 Kasım 2010

DİN VE İBADET BİR YANA AHLAK VE HAYAT BİR YANA MI?

Bazen ahlaksız bir davranışın dindarlardan, dindarane bir
davranışın da ahlaksız olarak bildiklerimizden gelmesine
şaştığımız anlar vardır.
Bunun sebebi ne olabilir?
Boyle bir durumda galiba ya "din" ve "ibadet", "ahlak" ve
"hayat" kavramlarıı ici boşltımışı ya kavramlar anlam
kaymasıa uğamışı ya da hatlar iyiden iyiye birbirine karışışı"Ama en onemlisi de din, ibadet, ahlak ve hayattan ne anladığııı
farklıaşışve değşişolmasıı.
Dini; kutsal duygular, ibadeti; rituellerin tekrarı ahlakı
sadece cinsellik perhizi, hayatıda yalan dunya olarak anlayıca
hepsini pacavraya cevirmişoluyoruz aslıda.
"Irz ve namus" kavramlarıı, artı sadece belden aşğııifade etmesinde olduğ gibi"Oysa ız, arz etmekten geliyor ve kişnin topluma arz ettiğ,
ilan ettiğ, duyurduğ şy demek; acı bir vaatte bulunmak,
duğn ilan etmek vb.
Namus da nomos (ilke, kural) kokunden geliyor ve kişnin
kendini bağayııilkeler koyması kural kabul etmesi
demek; taahhutte bulunmak, nikah kımak, sozleşe yapmak,
antlaşa imzalamak vb.
Bu durumda kişnin "ızıve namusu", orneğn, acı sozu,
ilanı duyurusu, taahhudu sozleşesi, antlaşası kendini
bağayan beyanıve vaadi vs. demek oluyor.
Boyle olana ız (arz) ve namus (nomos) sahibi, bunlarıciğeyen
ve yerine getirmeyene de namussuz yani nomossuz;
kuralsı, ilkesiz, ilan ettiğ şyi yerine getirmeyen, taahhudunde
durmayan, vaadini ciğeyen, sozu kendini tutmayan

kiş diyoruz.

Goruluyor ki ahlak sadece cinsellikle ve belden aşağı ile sınırlandırılacak
bir kavram değil. Din de tekrar edilip durulan
rituellerden ibaret değil.
Din, ibadet ve ahlak ticaretten siyasete, ekonomiden evliliğe
doğrudan hayat mecralarında algılanması ve yaşanması
gereken olaylar.
Oysa bugun, dindarlaşma denince neden namaz kılanların
artması, oruc tutanların coğalması, hacca gidenlerin veya
başortusu takanların yaygınlık kazanması vs. geliyor da,
orneğin borcunu odeyenlerin, sozunde duranların, kustukleriyle
barışanların artması, komşuların barışması, acların,
yoksulların iş bulması, mağdurların haklarını alması, mutlu
evliliklerin coğalması, boşanmaların ve her tur haksızlıkların
gozle gorulur bir şekilde azalması, kul hakkına riayet,
işci haklarında iyiden iyiye duzelme vs. akla gelmiyor?
Cunku din kutsal inanclar ve mucizevi olaylar, ibadet tekrarlanan
ritueller, ahlak da sadece kadın kız meselesi ile ilişkilendirilerek
anlaşılıyor.
Hal boyle olunca bu turden bir dindarlık, hayatın esas alanlarını
din, ibadet ve ahlakla ilgili gormuyor. En azından o
kadar onemli gormuyor. Oyle ya Allah şirk koşanı affetmez;
kul hakkını yemek pek onemli değil nasıl olsa. Cunku Allah
affedeceğini soyluyor! "Kutsalızikret, itikadııkurtar,
ritueli de vaktinde eda et" de gerisi onemli değl(!)
Oysa tam tersi; Allah buzağıa tapan İrail oğllarııaffetmesi
orneğnde olduğ gibi şrk koşayıaffedebilir (4;53),
ancak kul hakkııasla affetmez (42;42, 1;117). Ahirette bu
konuda soz ve yetki, hakkıyenene yani mazluma/mağura
verilmişir.
Ote yandan dini itikattan, ibadeti de rituelden ibaret gorenlerle,
ahlakıdin dışıbir alan olarak anlayanlar ilginc bir
şkilde buluşyorlar. Her ikisi de din ve ibadeti itikat ve

rituele hapsediyor ve gundelik hayattan dışıorlar. Birisi

"kutsala beşr eli değp bozulacak" diye, diğri "kutsal din
duygularısiyasete bulaşcak" diye"Bunun nedeni din ve ahlakı ayrıayrıalanlarmışgibi algıanmasıı.
Oysa din ve ahlak aynışyin iki yuzudur. Bu ikisi bir ve
aynışydir.

Kur'an'a gore Allah

"doğuluk ve durustluk yolu" uzerindedir

(15; 44), kendine

"sevgi ve merhameti" farz kılmıştır

(6; 12). Peygamberimiz

"buyuk bir ahlak" uzeredir ve

"o nedenle" secilmişir (68; 4)"
Keza Peygamberimiz

"Haya, dinden midir?"diye sorulunca

"Bilakis dinin tamamı"

der. "Mu'minin keremi

dinidir

"diyerek comertliğ, asaleti ve şrefi "din" olarak

vazeder.

"Size bedene hafif gelecek ibadeti haber vereyim

mi: Guzel ahlak sahibi olmak""

diyerek "ibadeti" de

"ahlak"olarak vazeder.

Kendi abdest suyunu "Allah ve Resulu"ne sevgilerinden dolayı"eline gozune surduklerini soyleyenlere "

Eğer Allah ve

Resulune olan sevginizi gostermek istiyorsanız emanete
ihanet etmeyin, sozunuzun arkasında durun ve komşunuz
sizden emin olsun"

diyerek Allah'a ve Peygambere

bağıığı aslıda gundelik hayat icinde "ahlaki" davranmak
olduğnu ifade eder.
Bunlar bize din ve ahlaktan ne anlamamı gerektiğni gosteriyor
mu?
Dikkat edin! Allah "kendi uzerinde" olduğ şye insanlarıcağııor!
Dikkat edin! Peygamber ibadeti doğudan doğuya "ahlak"olarak vazediyor!
Bu ş demek:
1- Ahlak esasıda kişnin kendisi ile celişemesi durumudur.
2- Din esasıda ahlaktan ibarettir. Tekrarlanan ritueller
(nusuk) geride olmasıgereken dinamiklerdir.
Biraz daha acarsak;
Soylediğniz bir şy, yaptığıı bir şy olmalıı. İsanlarısoylediğnize değl Allah'ı ve peygamberin yaptığıgibi
uzerinde olduğnuz şye cağımalııı. Kendinize yapmayacağıı
bir şyi başasıa yapmamalııı. Ya gorunduğnuz

gibi olmalı ya da olduğnuz gibi gorunmelisiniz. Bu

bize felsefe ile ahlak arasındaki farkı gosterir. Felsefe teorik,
ahlak pratiktir. Demek ki ahlak felsefesi pratiğin teorisi
iken, felsefi ahlak teorinin pratiği oluyor.
Siz toplumda ahlakınız ile one cıkmalısınız. Ritueliniz (nusuk)
ile değil" Nusuk (namaz, abdest, oruc, hac, kurban)
ahlaklıinsan yetişirmek icin vardı. Bu da bize nusuk ile
ibadet arasıdaki ilişi gosterir. Cunku ası ibadet, hayatı
icinde, ahlaki faaliyet olarak yapıandı. Nusuk; vakti,
yeri ve zamanıbelli olan, onceden belirlenmişhareketlerden
oluşn ve onu yapan herkesin oyle yapmak zorunda
olduğ rituller iken, ibadet; vakti, yeri ve zamanıolmayan,
onceden belirlenmişhareketlerden oluşayan ve onu yapan
herkesin oyle yapmak zorunda olmadığı" hayatı icinde
faaliyet" esnasıda ortaya cıan şy demek olur. Bu da
doğudan doğuya ahlak dediğmiz alanıicine alı.
Dini ahlaki iceriğnden soyutladığıı an "ahlaksı dindarlığı" turemesi kacıımazdı.
Peki bu nası olur?
Din bir gercek hayat yolu, ahlak da bir gercek hayat ilkeleri
olarak algıanmadığıda ikisi birbirinden kopacağıdan kacıımaz
olarak, olacak olan, budur.
Orneğn din sadece ''itikat", ibadet de "rituellerin tekrarı"olarak anlaşıdığıda, ahlaki iceriğnden soyutlanmışolur.
M. Akif'in uslubu ile

"Şrk koşa ve namazıvaktinde eda

et de geriye ne istersen becer"

turunden, kurtulmuşluk zehabı

icinde, hak hukuk noktasında alabildiğine gevşek ve
umursamaz dindar tipleri turer. Din biteviye bir tekrar ve
katı bir şekilcilik olarak algılanır. Dinin direği durustluk
(ahlak) değil; orneğin namaz (rituel) haline gelir. Bu turden
bir dindarlık komşusu acken tok yatmaktan hic rahatsız
olmaz ve fakat namazı vaktinde eda edememekten odu kopar.
Halbuki o namaz, ona "komşn acken tok yatamazsı" demekteydi" Ş halde yeryuzunun tozuna toprağıa bulanmışdin, ibadet,
ahlak ve hayat anlayışarıııciddi bir şkilde gozden
gecirmemiz ve yeniden inş etmemiz gerekiyor"

R.İhsan ELİACIK

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Vahiy ve Ahlak -II	Abdullah	İslam Ahlakı	0	15 Eylül 2011 22:24
Güzel Ahlak(HADİS-ŞERH)	Abdullah	İslam Ahlakı	0	21 Kasım 2010 20:39
Dini terimler sözlüğü-A	Abdullah	Dini Terimler Sözlüğü	2	06 Ekim 2010 10:41
Dini terimler sözlüğü-K	Abdullah	Dini Terimler Sözlüğü	2	05 Ekim 2010 23:07
Namaz -Hayat İlişkisi	Abdullah	Kuran'da Namaz-İbadetler	0	03 Eylül 2010 21:22

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)